ΛΙΤΟΧΩΡΟ: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

Συνάντηση με την ομορφιά και την παράδοση αποτελεί το πρωτοαντίκρυσμα του Λιτόχωρου, που σκαρφαλώνει στoυς πρόποδες του Ολύμπου και αρμονικά συνδυάζει, το στεριανό με το θαλασσινό στοιχείο με έναν τρόπο πραγματικά μοναδικό.

ΔΕΙΤΕ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Τα αξιοθέατα του Λιτοχώρου

Τα αξιοθέατα του Λιτοχώρου Το φυσικό κάλλος που περιβάλλει το Λιτόχωρο, με τις εναλλαγές της βλάστησης σε μια εξαίσια αισθητική αρμονία, το καθιστά ιδανικό τόπο για διακοπές όλες τις εποχές του χρόνου.

Τα «Κατούνια» είναι το πάρκο του χωριού που καλωσορίζει τους επισκέπτες καθώς μπαίνουν στο Λιτόχωρο, στα δεξιά του κεντρικού δρόμου. Καταπράσινο, με πεύκα που φιλοξένησαν στους παχείς ίσκιους τους γενιές Λιτοχωριτών, με καθιστικούς χώρους, αθλητικές εγκαταστάσεις και παιδικές χαρές προσφέρεται για δροσερούς περιπάτους το καλοκαίρι, ενώ το χειμώνα τα χιονισμένα πεύκα κάνουν το τοπίο μαγευτικό και αποκτούν περίεργα σχήματα, κατάλληλα για μοναδικές φωτογραφίες. Εδώ υπάρχει το μνημείο των πεσόντων με τις προτομές των πρωτεργατών της επανάστασης του Ολύμπου το 1878: Ευάγγελου Κοροβάγγου, Επισκόπου Κίτρους Νικολάου Λούση και λοχαγού Κοσμά Δουμπιώτη. Πραγματικό κόσμημα για το πάρκο και για όλο το Λιτόχωρο αποτελεί και το νέο πολυδύναμο πολιτιστικό κέντρο με χώρους εκδηλώσεων και συνεδρίων, αίθουσα μόνιμων εκθέσεων, ναυτικό και λαογραφικό μουσείο.

Ανηφορίζοντας κάποιος από τα τελευταία σπίτια του οικισμού, συναντά στο ψηλότερο σημείο του χωριού το γραφικό εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής και, αφού δροσιστεί στη βρύση με το παγωμένο νερό από τον Όλυμπο, διασχίζει το πανέμορφο άλσος των Αγίων Αποστόλων για να φτάσει στο ομώνυμο εξωκλήσι. Το τέλος αυτής της πορείας είναι το ψηλότερο εξωκλήσι του Λιτόχωρου, ο Προφήτης Ηλίας, κτισμένος σε έναν λόφο. Από δω ο επισκέπτης έχει μια πανοραμική θέα του Λιτόχωρου και της ευρύτερης περιοχής: όλου του πιερικοΰ κάμπου μέχρι το Κάστρο του Πλαταμώνα. Στον Προφήτη Ηλία, μπορεί να φτάσει κάποιος και με αυτοκίνητο. Καθένα από αυτά τα εξωκλήσια πανηγυρίζει το καλοκαίρι με το δικό

Τα έθιμα του τόπου...

Στο Λιτόχωρο η παράδοση είναι τρόπος ζωής και συνδέεται με τον πηγαίο αυθορμητισμό και τη γνήσια λαϊκότητα. Τα έθιμα και οι θρησκευτικές τελετές των Λιτοχωριτών έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο και μερικά από αυτά χαρακτηρίζονται για την ιδιαιτερότητα και τη μοναδικότητα τους.

Εντυπωσιακή είναι η εορτή των Φώτων με το Βυζαντινό έθιμο των Σίχνων και της πορτοκαλιάς. Τα Σίχνα είναι λάβαρα με ψηλούς ιστούς, αργυρούς σταυρούς και πολύχρωμες σημαίες, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί στους ναούς και τα εξωκλήσια των δύο ενοριών. Την παραμονή της γιορτής στα εξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου και της Παναγίας "δένουν τους σταυρούς", δηλαδή ετοιμάζουν τα σίχνα για την σιχνοφορία, την πομπή προς τους δύο κεντρικούς ναούς. Την κυριώνυμη ημέρα της εορτής των θεοφανείων οι σιχνοφόροι μεταφέρουν σε πομπή τα σίχνα στους ναούς του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Δημητρίου, ψάλλοντας το "Κύριε ελέησον" σε ένα μακρόσυρτο και ιδιόρρυθμο μέλος.
Στο κεντρικό κλίτος κάθε ναού υπάρχει η εικόνα της Βαπτίσεως και εκατέρωθεν δύο πορτοκαλιές, σύμβολο ευχής για πλούσια και παραγωγική χρονιά. Μετά το τέλος της θ. Λειτουργίας συγκεντρώνονται στην κεντρική πλατεία σε μια μεγάλη πομπή οι ιερείς, οι ψάλτες, οι σιχνοφόροι, οι Αρχές και το πλήθος των πιστών και κατεβαίνουν στον Ενιπέα, στο "Λάκκο" κατά τους ντόπιους, όπου ψάλλεται ο Μέγας Αγιασμός και γίνεται η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Οι βουτηχτάδες, συνεταιρισμένοι σε συντροφιές πέφτουν στα παγωμένα νερά του Ενιπέα και συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των παρευρισκομένων που κατακλύζουν το χώρο. Ο τυχερός επισκέπτεται όλα τα σπίτια του χωριού για να ασπαστούν οι κάτοικοι το Σταυρό και να πάρει το σχετικό φιλοδώρημα.
Αξιόλογο όμως είναι και το έθιμο της Αποκριάς με το κάψιμο των κέδρων, έθιμο που συνδέεται με τις παλιές διονυσιακές τελετές.
Μετά το τέλος του Δωδεκαημέρου αρχίζουν ήδη οι προετοιμασίες για το κάψιμο των κέδρων στις μεγάλες γειτονιές του χωριού, τα ονομαζόμενα "μπαϊρια": "Κεραμίδα", "Φοράδα", "Γυμνάσιο", "Αη-Γιώργης", "Ντοτσαίοι". Μικροί και μεγάλοι συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό κέδρων, φυλάγοντας τα με βάρδιες κάθε βράδυ από τα μέλη άλλης γειτονιάς που θα προσπαθήσουν να τα κλέψουν. Την τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς μασκαράδες τριγυρίζουν στους δρόμους πειράζοντας με χαριτολόγο διάθεση τους περαστικούς και επισκέπτονται σπίτια γνωστών και συγγενών. Τις μέρες πριν από την Αποκριά, στον κεντρικό δρόμο κυκλοφορούν αυτοσχέδια άρματα που σατιρίζουν σύγχρονες καταστάσεις με τρόπο μοναδικό. Το βράδυ της Κυριακής ανάβουν τα κέδρα στις γειτονιές, γύρω από τις οποίες ντόπιοι και επισκέπτες γλεντοκοπούν μέχρι πρωίας τραγουδώντας τα "ασόιαστα", τα σκωπτικά και βωμολοχικά τραγούδια του Λιτόχωρου.
Οι επισκέπτες σε κάθε γειτονιά συμποσιάζονται "στο πόδι" με ρέουσα ρετσίνα και νηστίσιμους μεζέδες. Το Λιτόχωρο αντηχεί από τα τραγούδια και τους ήχους των οργάνων, αποπνέοντας μεθυστικό άρωμα κομμένου κέδρου αλλά και ζώσας παράδοσης. Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις ολοκληρώνονται την Καθαρά Δευτέρα στο "Ξηροκάμπι", όπου γίνεται το πέταγμα του χαρταετού με μοναδική θέα το χιονισμένο Όλυμπο. Ο Δήμος Λιτόχωρου προσφέρει ρετσίνα, τσίπουρο, λαγάνα, φασολάδα και άλλους νηστίσιμους μεζέδες στις χιλιάδες λαού που κατακλύζουν το χώρο και έχουν την ευκαιρία να χορέψουν και να διασκεδάσουν μαζί με τα τοπικά συγκροτήματα.
Η βαθιά θρησκευτικότητα των Λιτοχωριτών, διάχυτη καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου, ενσαρκώνεται με τρόπο μοναδικό τη Μεγάλη Παρασκευή μέσα από το έθιμο των Επιταφίων , οι οποίοι φιλοτεχνούνται, γιατί πρόκειται περί αληθινών κομψοτεχνημάτων καθ' όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής από ειδικευμένες Λιτοχωρίτισσες. Το πρωί της Μ. Παρασκευής και μέχρι τη βραδινή ακολουθία πλήθη πιστών προσέρχονται στις δύο εκκλησίες. Μετά την ακολουθία οι επιτάφιοι των δύο ενοριών εξέρχονται για την καθιερωμένη περιφορά σε βαθιά κατανυκτική ατμόσφαιρα, ενώ προπορεύονται οι ανδρικές χορωδίες που ψάλλουν τα εγκώμια, όπως η παράδοση από χρόνια καθιέρωσε. Οι επιτάφιοι συναντώνται στο "παζάρι", όπου γίνεται και ο άτυπος συναγωνισμός για τον καλύτερο επιτάφιο και την καλύτερη χορωδία.
Εκτός όμως από τα έθιμα και τις παραδόσεις, στο Λιτόχωρο ανθοφορεί ο πολιτισμός σε όλες του τις εκφάνσεις, μέσα από τις πολιτιστικές δραστηριότητες που διοργανώνονται από το Πολιτιστικό κέντρο του Δήμου, τον Πολιτιστικό Όμιλο Λιτόχωρου και άλλους φορείς.
Στο Λιτόχωρο λειτουργούν η δημοτική χορωδία "Ιωάννης Σακελλαρίδης", το παραδοσιακό και λαϊκό συγκρότημα, η δημοτική θεατρική σκηνή, η Φιλαρμονική και η Δημοτική Βιβλιοθήκη με πάνω από 7.000 τόμους βιβλίων. Για το λόγο αυτό υπάρχουν σταθερές εκδηλώσεις όλο το χρόνο. Ακόμη, στο μόνιμο εκθεσιακό χώρο του νέου πολυδύναμου πολιτιστικού - συνεδριακού κέντρου λειτουργούν εκθέσεις έργων τέχνης γνωστών καλλιτεχνών. Την περίοδο του καλοκαιριού ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει τις αξιόλογες εκδηλώσεις του "Φεστιβάλ Ολύμπου" στο αρχαίο θέατρο του Δίου και στο κάστρο του Πλαταμώνα.
Στο Λιτόχωρο υπάρχει επίσης οργανωμένος μαζικός αθλητισμός. Το Δημοτικό Στάδιο "Πυρρός Δήμας" περιλαμβάνει - πάντα με θέα τον χιονεσκεπή Όλυμπο - γήπεδο και κλειστό γυμναστήριο με τις πιο σύγχρονες προδιαγραφές και πίστα αναρρίχησης. Στο χώρο του πάρκου λειτουργεί αθλητικό κέντρο με γήπεδα βόλεϊ, μπάσκετ και τένις, ενώ υπάρχει και ειδικός χώρος για τους φίλους της ιππασίας.